دستگاه راستپنجگاه | معرفی گوشه ها و قطعات و آثار استادان | نینوایان
دستگاه راستپنجگاه چیست؟ معرفی گوشهها، قطعات، آلبومها و نت راستپنجگاه | دانشنامه موسیقی ایرانی نینوایان
دستگاه راستپنجگاه یکی از هفت دستگاه اصلی موسیقی ایرانی و از پیچیدهترین دستگاههای ردیف موسیقی ایران است. بسیاری از استادان موسیقی، این دستگاه را کاملترین دستگاه ردیف میدانند؛ زیرا قابلیت مدگردی به دستگاهها و آوازهای دیگر را دارد و اجرای آن نیازمند تسلط کامل بر ردیف است. به همین دلیل، راستپنجگاه کمتر از سایر دستگاهها اجرا میشود و بیشتر در اجراهای استادان برجسته موسیقی ایرانی شنیده میشود.
اگر به یادگیری دستگاه راستپنجگاه، نت قطعات، اجراهای صوتی و تصویری و تحلیل ردیف موسیقی ایرانی علاقهمند هستید، میتوانید از اپلیکیشن نینوایان استفاده کنید:
https://cafebazaar.ir/app/com.hamedamjadiaan.appamjad
همچنین برای مطالعه تخصصی آموزش نی هفتبند و ردیف موسیقی ایرانی، کتاب هفت شهر نی را مطالعه کنید:
حال و هوای دستگاه راستپنجگاه
راستپنجگاه دستگاهی باشکوه، فاخر، متین و اندیشمندانه است. این دستگاه بیش از آنکه بیانگر یک احساس واحد باشد، ظرفیت نمایش طیف گستردهای از حالات موسیقایی را دارد و به همین دلیل برای اجرای برنامههای مفصل و مرکبخوانی بسیار مناسب است.
مهمترین ویژگیهای احساسی این دستگاه عبارتاند از:
- شکوه و وقار
- صلابت
- امید و روشنایی
- تأمل و خرد
- عرفان
- آرامش همراه با اقتدار
مهمترین گوشههای دستگاه راستپنجگاه
در ردیف میرزا عبدالله، گوشههای مهم این دستگاه عبارتاند از:
- درآمد
- راست
- پنجگاه
- زنگ شتر
- روحافزا
- عراق
- نهیب
- شکسته
- عشاق
- بیات عجم
- فرود
اجرای اختصاصی نینوایان: گوشههای دستگاه راستپنجگاه با اجرای حامد امجدیان با ساز نی هفتبند ایرانی در اپلیکیشن نینوایان ارائه شدهاند. همچنین نت، آموزش و تحلیل این گوشهها را میتوانید در کتاب هفت شهر نی مشاهده کنید.
پیشدرآمدهای مشهور دستگاه راستپنجگاه
پیشدرآمد راستپنجگاه – غلامحسین درویش (درویشخان)
این اثر از شناختهشدهترین پیشدرآمدهای دستگاه راستپنجگاه است و همچنان در آموزش موسیقی ایرانی جایگاه ویژهای دارد.
این قطعه با ساز نی هفتبند ایرانی توسط حامد امجدیان اجرا شده است و در اپلیکیشن نینوایان و کتاب هفت شهر نی میتوانید نت، اجرای صوتی و آموزش کامل آن را مشاهده کنید.
رنگ مشهور دستگاه راستپنجگاه
رنگ راستپنجگاه – درویشخان
رنگ راستپنجگاه یکی از آثار ماندگار موسیقی ایرانی است که هنوز در آموزش ردیف و گروهنوازی اجرا میشود.
این قطعه با ساز نی هفتبند ایرانی توسط حامد امجدیان اجرا شده است و در اپلیکیشن نینوایان و کتاب هفت شهر نی قابل مشاهده است.
مهمترین اجراهای دستگاه راستپنجگاه
اجرای تاریخی جشن هنر شیراز (۱۳۵۴)
- خواننده: استاد محمدرضا شجریان
- تار: استاد محمدرضا لطفی
- تنبک: استاد ناصر فرهنگفر
- دستگاه: راستپنجگاه
این اجرا یکی از مهمترین اجراهای معاصر دستگاه راستپنجگاه است و از منابع ارزشمند برای شناخت ساختار این دستگاه به شمار میرود.
این قطعات با ساز نی هفتبند ایرانی توسط حامد امجدیان اجرا شدهاند و در اپلیکیشن نینوایان و کتاب هفت شهر نی میتوانید نت، اجرای صوتی و آموزش کامل آنها را مشاهده کنید.
ویژگیهای دستگاه راستپنجگاه
دستگاه راستپنجگاه از نظر آموزشی یکی از دشوارترین دستگاههای موسیقی ایرانی است؛ زیرا:
- مدگردیهای فراوان دارد.
- از گوشههای مشترک با دستگاههای دیگر بهره میبرد.
- اجرای صحیح آن نیازمند تسلط کامل بر ردیف است.
- بسیاری از استادان، اجرای راستپنجگاه را معیار پختگی هنرمند میدانند.
به همین دلیل این دستگاه معمولاً در مراحل پیشرفته آموزش موسیقی ایرانی تدریس میشود.
اجرای دستگاه راستپنجگاه با ساز نی
نی هفتبند ایرانی به دلیل انعطاف در اجرای تحریرها و مدگردیها، یکی از مناسبترین سازها برای اجرای دستگاه راستپنجگاه است.
در اپلیکیشن نینوایان مجموعهای از اجراهای دستگاه راستپنجگاه با نوازندگی حامد امجدیان در اختیار هنرجویان قرار گرفته است. همچنین تمامی نتها، تحلیلها و تمرینهای آموزشی در کتاب هفت شهر نی گردآوری شدهاند.
آموزش دستگاه راستپنجگاه در نینوایان
در اپلیکیشن نینوایان میتوانید به امکانات زیر دسترسی داشته باشید:
- نت دستگاه راستپنجگاه
- آموزش کامل گوشهها
- اجرای صوتی و تصویری
- تحلیل ردیف موسیقی ایرانی
- تمرینهای تخصصی برای هنرجویان
- آموزش ویژه ساز نی، تار، سهتار، سنتور، کمانچه، قانون و سایر سازهای ایرانی
همچنین کتاب هفت شهر نی به تألیف و اجرای حامد امجدیان یکی از جامعترین منابع آموزش نی هفتبند، ردیف موسیقی ایرانی و تحلیل دستگاههای موسیقی ایران است و مطالعه آن برای هنرجویان، پژوهشگران و استادان موسیقی توصیه میشود.
نکته: از آوردن نام آلبومها یا آثاری که انتساب آنها به دستگاه راستپنجگاه برایم کاملاً قطعی نبود، خودداری کردم تا دقت علمی مقاله حفظ شود.
دیدگاهها