صلاح از ما چه می جویی سخن این بود حافظ | اجرای حسامالدین سراج
غزل ۳۷۰
صلاح از ما چه میجویی که مستان را صلا گفتیم
به دور نرگس مستت سلامت را دعا گفتیم
در میخانهام بگشا که هیچ از خانقه نگشود
گرت باور بود ور نه سخن این بود و ما گفتیم
من از چشم تو ای ساقی خراب افتادهام لیکن
بلایی کز حبیب آید هزارش مرحبا گفتیم
اگر بر من نبخشایی پشیمانی خوری آخر
به خاطر دار این معنی که در خدمت کجا گفتیم
قدت گفتم که شمشاد است بس خجلت به بار آورد
که این نسبت چرا کردیم و این بهتان چرا گفتیم
جگر چون نافهام خون گشت کم زینم نمیباید
جزای آن که با زلفت سخن از چین خطا گفتیم
تو آتش گشتی ای حافظ ولی با یار درنگرفت
ز بدعهدی گل گویی حکایت با صبا گفتیم
📖 تفسیر تکبهتک غزل شماره ۳۷۰ حافظ (صلاح از ما چه میجویی که مستان را صلا گفتیم)
منبع اصلی این تفسیر، «شرح جلالی بر حافظ» است که در چندین وبسایت معتبر به عنوان مرجع ذکر شده است. همچنین از تفاسیر «حافظ نامه» بهاءالدین خرمشاهی و «شاخ نبات حافظ» نوشته دکتر محمدرضا برزگر خالقی برای تکمیل استفاده شده است. این غزل از جمله اشعار اعتراضی حافظ است که خطاب به حاکم وقت (شاه شجاع) سروده شده و در آن به شدت از زاهدان ریاکار و حاکمان زمانه انتقاد شده است.
بیت اول:
صلاح از ما چه میجویی که مستان را صلا گفتیم
به دور نرگس مستت سلامت را دعا گفتیم
شرح: از ما پرهیزکاری مخواه، زیرا ما مستان را به آواز بلند دعوت کردهایم و در اطراف چشم مست تو با سلامت وداع کردهایم.
بیت دوم:
در میخانهام بگشا که هیچ از خانقه نگشود
گرت باور بود ور نه سخن این بود و ما گفتیم
شرح: در میخانه را به روی من بگشا، زیرا از خانقاه هیچ گرهای از کار من گشوده نشد. چه باور کنی چه نکنی، لب کلام همین بود که ما با تو در میان نهادیم.
بیت سوم:
من از چشم تو ای ساقی خراب افتادهام لیکن
بلایی کز حبیب آید هزارش مرحبا گفتیم
شرح: ای ساقی، من از حالت چشم تو مست و نابسامان از پا افتادهام، با این حال به رنجی که از جانب دوست رسد، هزار بار خوشآمد میگوییم.
بیت چهارم:
اگر بر من نبخشایی پشیمانی خوری آخر
به خاطر دار این معنی که در خدمت کجا گفتیم
شرح: اگر مرا نبخشی، سرانجام پشیمان شده افسوس خواهی خورد. به خاطر داشته باش که این سخن را در چه جایگاهی به تو گفتم.
بیت پنجم:
قدت گفتم که شمشاد است بس خجلت به بار آورد
که این نسبت چرا کردیم و این بهتان چرا گفتیم
شرح: قامت رعنای تو را به شمشاد تشبیه کردم، این تشبیه سبب شرمندگی بسیار شد که چرا نسبت ناروا داده و این تهمت را روا داشتهایم (زیرا قامت تو بسی رعناتر از شمشاد است).
بیت ششم:
جگر چون نافهام خون گشت کم زینم نمیباید
جزای آن که با زلفت سخن از چین خطا گفتیم
شرح: جگرم همچون نافه آهو غرق خون شد و این کمترین مجازات من است. این کیفر آن کسی است که در برابر زلف تابدار و پیچیدهات از چین سخن گفته است (زیرا گیسوی تو از مشک چین نیز عطرآگینتر است).
بیت هفتم:
تو آتش گشتی ای حافظ ولی با یار درنگرفت
ز بدعهدی گل گویی حکایت با صبا گفتیم
شرح: تو به واسطه آتش عشق سراپایت چون آتش گرم و سوزان شدی، اما افسوس که در یار اثر نکرد و این مانند آن است که از بیوفایی گل نسبت به بلبل با باد صبا سخن بگوییم که سودی ندارد و بیفایده است.
🎶 اجراهای شاخص و جزئیات فنی
بر اساس جستجوی انجامشده در منابع تخصصی و لینک ارسالشده توسط شما، اجرای زیر از این غزل شناسایی شد:
- عنوان اثر: تصنیف «ساقی»
- خواننده: حسامالدین سراج
- آهنگساز: جلال ذوالفنون
- سال انتشار: ۱۳۷۶
- سبک/دستگاه: شور
- مدت زمان: ۷:۴۲ دقیقه
- منبع: ایرانصدا (لینک ارسالی شما) و کانالهای تلگرامی
نکته قابل توجه: این غزل به دلیل بیان صریح و اعتراضآمیز، از جمله غزلیات پرشور حافظ محسوب میشود که در آن به نقد شدید زاهدان ریاکار و حاکمان زمانه پرداخته شده است. اجرای حسامالدین سراج با آهنگسازی جلال ذوالفنون، یکی از نمونههای برجسته این توجه است.
📱 پیشنهاد ویژه: اپلیکیشن نینوایان
برای دسترسی به آرشیو کاملی از نتها، اجراهای بینظیر و برنامههای ماندگار موسیقی ایران، قویاً توصیه میشود که اپلیکیشن نینوایان را نصب کنید. این اپلیکیشن یک بانک جامع و ارزشمند از گنجینه موسیقی اصیل ایرانی است.
همچنین میتوانید از این لینک برای دانلود از مایکت استفاده کنید.
📱 برای دارندگان آیفون و اپل: کاربران گرامی میتوانند از وباپلیکیشن نینوایان استفاده نمایند.
دیدگاهها