ما بی غمان مست دل از دست داده‌ایم حافظ | اجرای محمودی خوانساری

غزل    ۳۶۴

ما بی غمان مست دل از دست داده‌ایم

همراز عشق و همنفس جام باده‌ایم

بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند

تا کار خود ز ابروی جانان گشاده‌ایم

ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای

ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

پیر مغان ز توبه ما گر ملول شد

گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم

کار از تو می‌رود مددی ای دلیل راه

کانصاف می‌دهیم و ز راه اوفتاده‌ایم

چون لاله می مبین و قدح در میان کار

این داغ بین که بر دل خونین نهاده‌ایم

گفتی که حافظ این همه رنگ و خیال چیست

نقش غلط مبین که همان لوح ساده‌ایم

📖 تفسیر تک‌به‌تک غزل شماره ۳۶۴ حافظ (ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم)

منبع اصلی این تفسیر، «شرح جلالی بر حافظ» است که در وبسایت ستاره به عنوان مرجع ذکر شده است . همچنین از تفسیر موجود در وبسایت «فردای تازه» برای تکمیل استفاده شده است . این غزل به احتمال بسیار زیاد در زمان شاه شجاع و وزارت تورانشاه سروده شده و حافظ در آن، پس از توصیف حالات عاشقانه و رندانه خود، تلویحاً از تورانشاه وزیر می‌خواهد که در پیشرفت کارش از مساعدت با او دریغ نورزد .

بیت اول:
ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم
همراز عشق و همنفس جام باده‌ایم

شرح: ما آسوده‌خاطران می‌زده عاشق، محرم اسرار عشق و همدم تنگ شراب هستیم .

بیت دوم:
بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند
تا کار خود ز ابروی جانان گشاده‌ایم

شرح: چه بسیار مردمان ما را هدف تیر سرزنش قرار داده‌اند تا اینکه توانسته‌ایم گره کار خویش را به کمک اشاره ابروی معشوق بگشاییم .

بیت سوم:
ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای
ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

شرح: ای گل، تو فقط دیشب رنج ننوشیدن شراب بامدادی را تحمل کرده‌ای، ما همچون شقایق هستیم که با داغ محرومیت در دل به دنیا آمده‌ایم .

بیت چهارم:
پیر مغان ز توبه ما گر ملول شد
گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم

شرح: اگر موبد آتشکده زردشتیان از توبه ما دل‌آزرده شده، به او بگو که شراب را خالص و آماده کن که برای پوزش آماده و پای در راه هستیم .

بیت پنجم:
کار از تو می‌رود مددی ای دلیل راه
کانصاف می‌دهیم و ز راه اوفتاده‌ایم

شرح: ای راهنما و ای مرشد راه، از وجود توست که کار ما رو به راه می‌شود، ما را کمک فرما که اقرار می‌کنیم گمراه و سرگردان شده‌ایم .

بیت ششم:
چون لاله می مبین و قدح در میان کار
این داغ بین که بر دل خونین نهادهایم

شرح: چنین به ما منگر که مانند لاله ظرف شراب در دست و باده سرخ در میان آن داریم؛ نگاهی به آن داغ سیاه که بر دل خونین ماست نیز بینداز .

بیت هفتم:
گفتی که حافظ این همه رنگ و خیال چیست
نقش غلط مبین که همان لوح سادهایم

شرح: پرسیدی که ای حافظ، این همه تعلقات و تصورات گوناگون در سخنان تو از چیست؟ اشتباه مکن که ما همانند لوح سادهای که بر آن چیزی ننوشتهاند، دلمان صاف است .

🎶 اجراهای شاخص و جزئیات فنی

بر اساس جستجوی انجام‌شده در منابع تخصصی، دو اجرای ارزشمند از این غزل شناسایی شد که جزئیات آن‌ها به شرح زیر است:

• اجرای اول: محمودی خوانساری :
  • برنامه: گل‌های رنگارنگ شماره ۴۸۸
  • خواننده: محمودی خوانساری
  • دستگاه: شور
  • نوازنده: حبیب‌الله بدیعی (ویلن)
  • منبع: آرشیو برنامه‌های گل‌ها
• اجرای دوم: علی موسوی گرمارودی :
  • خواننده: علی موسوی گرمارودی
  • اطلاعات تکمیلی: در منابع موجود، جزئیات دستگاه، نوازنده و منبع این اجرا ثبت نشده است.

نکته قابل توجه: غزل شماره ۳۶۴ حافظ از جمله غزلیاتی است که در برنامه معروف «گل‌های رنگارنگ» نیز اجرا شده و این نشان از محبوبیت و اهمیت آن در میان هنرمندان موسیقی سنتی دارد.

📱 پیشنهاد ویژه: اپلیکیشن نینوایان

برای دسترسی به آرشیو کاملی از نت‌ها، اجراهای بی‌نظیر و برنامه‌های ماندگار موسیقی ایران، قویاً توصیه می‌شود که اپلیکیشن نینوایان را نصب کنید. این اپلیکیشن یک بانک جامع و ارزشمند از گنجینه موسیقی اصیل ایرانی است.

همچنین می‌توانید از این لینک برای دانلود از مایکت استفاده کنید.

📱 برای دارندگان آیفون و اپل: کاربران گرامی می‌توانند از وب‌اپلیکیشن نینوایان استفاده نمایند.