سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم تفسیر غزل حافظ | اجرای افتخاری در افشاری
غزل ۳۷۹
سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم
که من نسیم حیات از پیاله میجویم
عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقه دردی کشان خوش خویم
شدم فسانه به سرگشتگی و ابروی دوست
کشید در خم چوگان خویش چون گویم
گرم نه پیر مغان در به روی بگشاید
کدام در بزنم چاره از کجا جویم
مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی
چنان که پرورشم میدهند میرویم
تو خانقاه و خرابات در میانه مبین
خدا گواه که هر جا که هست با اویم
غبار راه طلب کیمیای بهروزیست
غلام دولت آن خاک عنبرین بویم
ز شوق نرگس مست بلندبالایی
چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
بیار می که به فتوی حافظ از دل پاک
غبار زرق به فیض قدح فروشویم
📖 تفسیر تکبهتک غزل شماره ۳۷۹ حافظ (سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم)
منبع اصلی این تفسیر، «شرح جلالی بر حافظ» است که در چندین وبسایت معتبر به عنوان مرجع ذکر شده است . همچنین از تفاسیر «حافظ نامه» بهاءالدین خرمشاهی و «شاخ نبات حافظ» نوشته دکتر محمدرضا برزگر خالقی برای تکمیل استفاده شده است . این غزل از جمله غزلهای پرشور حافظ است و به تمجید از رندی و ملامت زاهدان ریاکار میپردازد.
بیت اول:
سرم خوش است و به بانگ بلند میگویم
که من نسیم حیات از پیاله میجویم
شرح: سرمست و شاد هستم و با صدای بلند میگویم که من بوی خوش زندگی جاودان را از پیاله (جام شراب) جسته و به دست میآورم .
بیت دوم:
عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقه دردی کشان خوش خویم
شرح: حالت اخمو و ترشرویی که از زهد و ریاکاری ناشی میشود، هرگز در چهرهٔ میزده و مست نمودار نمیشود، از این رو من هوادار و مرید رندان دُردکش و خوشخو هستم .
بیت سوم:
شدم فسانه به سرگشتگی و ابروی دوست
کشید در خم چوگان خویش چون گویم
شرح: از آن زمان که ابروی کمانی معشوق، مرا مانند گوی در خم چوگان خود کشید و سرگشته و عاشق کرد، به سرگشتگی و مستی در جهان مشهور شدم .
بیت چهارم:
گرم نه پیر مغان در به روی بگشاید
کدام در بزنم چاره از کجا جویم
شرح: اگر پیر میخانه (مرشد رندان) درِ میخانه را به روی من نگشاید، پس کدام در را بزنم و برای حل مشکل خویش به کجا رو آورم؟ .
بیت پنجم:
مکن در این چمنم سرزنش به خودرویی
چنان که پرورشم میدهند میرویم
شرح: مرا در این جهان (چمن) به خودرو و خودسر بودن سرزنش مکن، چرا که آنچنان که مرا (به دست خدا) میپرورانند، همان گونه رشد و نمو میکنم و اختیاری از خود ندارم .
بیت ششم:
تو خانقاه و خرابات در میانه مبین
خدا گواه که هر جا که هست با اویم
شرح: تو میان عبادتگاه صوفیان (خانقاه) و میخانه (خرابات) را جدایی میپنداری، اما خداوند گواه است که هر کجا که باشم، با او هستم و حقیقت را میجویم .
بیت هفتم:
غبار راه طلب کیمیای بهروزیست
غلام دولت آن خاک عنبرین بویم
شرح: گرد و غبار راه جستجو و سلوک، کیمیای خوشبختی است و من غلام و بندهٔ آن خاکی (آستانِ یار) هستم که بویی همچون عنبر دارد .
بیت هشتم:
ز شوق نرگس مست بلندبالایی
چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
شرح: از شوق و اشتیاق دیدار چشمان مست و دلربای یار بلندقامت، همچون گل لاله با جام باده (قدح) در دست، بر لب جوی آب افتادهام .
بیت نهم:
بیار می که به فتوی حافظ از دل پاک
غبار زرق به فیض قدح فروشویم
شرح: شراب بیاور تا به فتوای حافظ، گرد و غبار ریا و تزویر را با فیض و برکتِ جام باده از دل پاک خود بشویم .
🎶 اجراهای شاخص و جزئیات فنی
بر اساس جستجوی انجامشده در منابع تخصصی، دو اجرای ارزشمند از این غزل شناسایی شد که هر کدام با جزئیات کامل در ادامه ارائه شدهاند:
- اجرای اول: استاد علیرضا افتخاری:
- خواننده: علیرضا افتخاری
- آواز: دستگاه افشاری
- نوازنده کمانچه: مهیار فیروزبخت
- نوازنده تار: همایون یزدانی
- اجرای دوم: علی موسوی گرمارودی:
- خواننده: علی موسوی گرمارودی
- اطلاعات تکمیلی: متأسفانه در منابع موجود، جزئیات دستگاه، نوازنده و منبع این اجرا ثبت نشده است.
نکته قابل توجه: این غزل به دلیل بیان صریح و پرشورِ نگاه رندانهٔ حافظ، مورد توجه بسیاری از خوانندگان قرار گرفته است. اجرای استاد افتخاری در دستگاه افشاری، یکی از نمونههای برجستهٔ این توجه است .
📱 پیشنهاد ویژه: اپلیکیشن نینوایان
برای دسترسی به آرشیو کاملی از نتها، اجراهای بینظیر و برنامههای ماندگار موسیقی ایران، قویاً توصیه میشود که اپلیکیشن نینوایان را نصب کنید. این اپلیکیشن یک بانک جامع و ارزشمند از گنجینه موسیقی اصیل ایرانی است.
همچنین میتوانید از این لینک برای دانلود از مایکت استفاده کنید.
📱 برای دارندگان آیفون و اپل: کاربران گرامی میتوانند از وباپلیکیشن نینوایان استفاده نمایند.
دیدگاهها