از دویست سال پیش تا کنون۱

 سه تار مرحوم یحیی

از ارامنه جلفای اصفهان معروف به *یحیی اول( یا قدیم) تولد حدودا” ۱۲۰۰ و در دوره ناصری می زیسته ، نمونه کاری از ایشان نزد مرحوم حاجی آقا محمد ایرانی است که کاسه نسبتا” بزرگ و دسته بلندی دارد. وبسیار استادانه ساخته شده و خوش صداست.که حاجی محمد در زمان حیات خودش فروخت به دکتر صفوت که بعد ایشان دسته ساز را برید که داخل جعبه اش جا بشود .

*(درکتاب تاریخ موسیقی ایران نوشته حسن مشحون آمده است که حاج طایر از اوستا فرج الله بزرکتر است و همچنین ذکر شده که با آنکه حاج طایر شاگرد یحیی اول نبوده ولی در ساخت سه تار هایش از الگوی سه تار های یحیی استفاده کرده است.پس یحیی اول از نظر سن از حاج طاهر و اوستا فرج الله بزرکتر بوده است – و چون بعد از او یحیای دیگری در ساخت تار شهرت پیدا کرد ، این استاد را یحیی اول یا قدیم گفتند).

 سه تار مرحوم اوستا فرج الله

معروف به کار اوستا ، تولد حدودا” *۱۲۱۴ سه تاری داشت بنام اسپهبد که ساز دست درویش خان بوده و نزد محمد مهدی کمالیان است و یک نمونه دیگر آن نزد موحوم نور علی الهی است و یکی دست مرحوم فرهاد دلشاد و سه تار دیگری به نام قلندر نزد خواهر زاده برومند و تعدای دیگر…

*(طی نظریه کانون ساز سازان مرحوم یحیی تار ساز در سال ۱۳۱۰ در سن ۵۶ سالکی فوت نموده یعنی متولد ۱۲۵۴ میباشد.و اوستا فرج الله ، استاد یحیی تارساز بوده و عملا” در آن زمان کسی استاد میتواند باشد که حداقل تجربه ای را پشت سر گذاشته باشد علی الخصوص در زمان قدیم که فراگیری فن مانند حال، نبود که یک جوان ۳۰ ساله کلی مطلب بلد باشد بلکه آن موقع افراد برای استادی سالیان دراز شاگردی میکردند.پس اوستا فرج الله حدودا” ۵۵ سال داشته که یحیی تار ساز جوان شاید ۱۵ ساله بوده که شاگردی او را کرده است).

_ سه تار مرحوم حاجی محمد کریمخان ، هم عصر استا فرج الله که سه تار هایش مرغوب و نایاب است.

سه تار مرحوم حاج طاهر (طایر)

بدون مهر _تولد حدودا” *۱۲۱۰ چند نمونه کار بنام محک و بلبل و تهمتن دست محمد رضا لطفی و سه تاری بنام مسکین نزد قشنگ کامکار ( متاسفانه ساز مسکین توسط شخصی به بهانه تعمیر آن ، گرفته و به خارج از کشور برده شده است ) و یکی در موزه موسیقی ملی ایران واقع در {تهران میدان تجریش ، خیابان در بندی ( مقصود بیک ) سه را ه تختی ، کوچه نمازی } نگهداری میشود، وتعدادی دیگر …

*(حاج طاهر و اوستا فرج الله هر دو از استادان زمانه خویش بودند که اوستا فرج الله در تار سازی و حاج طاهر در سه تارسازی شهرت داشتند.چنانچه در تاریخ موسیقی ایران نوشته حسن مشحون آمده است که حاجی طاهر از نظر زمانی بر استاد فرج الله مقدم است).

سه تار مرحوم سید جلال

بدون مهر _ اهل قزوین از شاگردان حاج طاهر تولد حدودا” *۱۲۴۷ در تهران با لباس درویشی می زیست ، و مولوی به سر می گذاشت و در علم اعداد و رمل دست داشت . نمونه کار دو ساز بنام (بی نظیر) و (مشحون)ساز بی نظیر نزد آقامحمدایرانی مجرد و سپس به دکتر داریوش صفوت و بعد به خانمی از بستگان فریدون اهتشامی رسید. وساز مشحون دست آقای حسن مشحون که بنام ایشان معروف بود که توسط دکتر داریوش صفوت ( رئیس وقت) برای مرکز حفظ و اشاعه موسیقی خریداری شد.و تعداد معدودی که موجود است.

کاربران اپلیکیشن جامع نی نوازی ساز سید جلال سوراخ گلهای صفحه منحصر به فرد سید جلال توجه کنید.

*(طی نظریه ای که در کتاب سوز وساز عشقی بیان شده، مرحوم عشقی در سن ۱۳ سالگی با استادش سید جلال آشنا شده ودر خاطراتش آمده است.سید جلال سالی یکی دوبار با پای پیاده به تشرف خانه خدا میرفته [ معمولا”افراد جا افتاده به زیارت خانه خدا میروند ] پس زیاد پیر و جوان نبوده و لحضه آشنایی عشقی با سید جلال هم عنوان نشده که سید جلال استادی بود جوان بلکه از او به عنوان مراد و پیر یاد کرده ،پس با این تعاریف میبایستی سن سید جلال لحظه آشنایی عشقی حدودا” ۴۸ سال بوده و عشقی در سال ۱۲۸۲ که متولد شده سید جلال ۳۵ سال داشته است).

* سه تار مرحوم زادور ارمنی ،سه تار های کار زادور بین اهل فن معروف است . وی در یک قرن پیش میزیسته.

*سه تار مرحوم ابوالقاسم اعتمادی(مفتح السلطان) ، اهل تهران متولد فوت از شاگردان مرحوم عباس صنعت .

* سه تار مرحوم علی محمد صفایی ، معروف به( علی محمد خان ) اهل تهران متولد ۱۲۷۶ فوت ۱۳۱۸ خود آموخته ،با استفاده از تجربه گذشتگان.

سه تار مرحوم عشقی

* سه تار محمد نوایی معروف به عشقی ،با مهر (عشقی) اهل تهران متولد ۱۲۸۲،فوت ۱۳۶۶ ازشاگردان مرحوم استاد سیدجلال.

*سه تار مرحوم محمد مهدی کمالیان،اهل تهران متولد۱۲۹۷،فوت ۱۳۷۶ خود آموخته ، بااستفاده از راهنمائیهای عود ساز عرب ، بابا خان عرفاتی

*سه تار مرحوم نریمان آبنوسی،با مهر (نریمان) اهل ساوه متولد۱۳۰۲ فوت۱۳۶۱ خودآموخته، با استفاده از تجربه گذشتگان.

*سه تار مرحوم سید جواد چایچی اصفهانی، اهل اصفهان متولد ۱۳۰۴ فوت ۱۳۷۲ خود آموخته و با راهنمایی استاد حسن کسایی.

* سه تار مرحوم حسین مسعود، اهل کرمان متولد ۱۳۰۴ فوت ۱۳۸۳ خود آموخته ، با استفاده از تجربه گذشتگان.

*سه تار ابراهیم قنبری مهر،اهل تهران متولد۱۳۰۷ از راهنمایی های مرحوم ابوالحسن صباو ازشاگردان سورن آراکلیان،اتی ین وات لو و…

* سه تار مرحوم اصغر زنگنه ، با مهر (زنگنه ) اهل تهران متولد ۱۳۰۷ فوت ۱۳۷۵ از شاگردان ابراهیم قنبری مهر .

*سه تار ناصر شیرازی، اهل تهران متولد ۱۳۱۸ ساکن کالیفرنیا خود آموخته و بهره از راهنمایی های محمدمهدی کمالیان .